Akya (Sarıkuyruk) Avı Rehberi: Adrasan'ın Trofe Balığı
Akya (sarıkuyruk), Adrasan'da en çok hedeflenen büyük avcı balıktır; bölge rekoru 1,68 m ve 39 kg'dır. En verimli yöntem, canlı palamutla çekilen yemli dip sırtısıdır; bu yöntem %90 ihtimalle akya getirir. Av 20–80 m derinlikte yapılır, balık taşa girip takıma yüklenmeden önce çıkrık makineden kaloma verilerek yorulur. Mücadele çoğu zaman 15–30 dakika sürer.
Akya (sarıkuyruk) avı nasıl yapılır? Adrasan'da 39 kg'a ulaşan akyanın avlandığı yöntemler, takım, mevsim, mücadele ve geri salma kuralları 21 yıllık tecrübeyle.
Akya nedir, nasıl bir balıktır?
Akya (sarıkuyruk), güçlü ve hızlı bir avcıdır. Adrasan sularında 3 kg'lık genç bireylerden 40 kg'ı aşan devlere kadar geniş bir boy aralığında bulunur. Davranışı boyuna göre değişir: küçük sürüler (1–2 kg) uzun süre aynı merayı avlak tutarken, 5–10 kg ve üstü bireyler meralar arasında gezerek göç eder ve verimli bir merada bile 2–3 haftadan fazla kalmaz. Bu yüzden büyük akya avı, "doğru yerde doğru zamanda olma" ve sürekli mera tarama işidir. → Mera ve sürü okuma
Akya ne zaman avlanır?
Sezon Mayıs–Kasım'dır. Büyük akya avı çoğu yıl ilkbaharda açılır:
- 2018 sezonu 27 kg akya ile açıldı (28 Nisan) - 2019 sezonu 1 Mayıs'ta 13,7 kg akya ile başladı
Akyanın yumurtlama dönemi 15 Nisan–15 Mayıs'tır. Yaz ortasında, özellikle 15 Temmuz civarında büyük akyalar kıyılara yanaşır. Yaz boyu 8–20 kg arası bireyler süreklilik gösterir, sonbahar ise yeni rekorların geldiği dönemdir (sezon 39 kg'lık avla kapanmıştır). → Sezon takvimi
Akya hangi yöntemle avlanır?
1. Yemli dip sırtısı (en verimli). Canlı palamut yem yapılır, akya oltası 30–80 m derinliğe salınır, 2–4 mil hızla çekilir. Gelen balık genellikle 10 kg üstüdür. → Canlı yemle av
2. Rapala ile dip sırtısı. Yem balığı bulunamadığında 10–30 m'de dip rapalası çekilir.
3. Jigging. Suni metal jig ile dikey av; özellikle dip yükseltilerinde. → Jigging
4. Zıpkın (serbest/tüplü dalış). Karagöz sürülerinin altında pusu kuran akyalar zıpkınla da avlanır; zıpkıncılar büyük sürüleri çoğunlukla 20 m altı sularda görür.
Akya takımı ve mücadele
Akya, taşa girip takıma asılarak 90–114 kg çekerli iki beden ip misinasını aynı anda koparabilecek güçtedir. Teknenin yanına gelen balık, bir anlık tereddütte kafa vurarak 0,40–0,50 mm bedeni de koparabilir. Bu yüzden takım dayanımı kritiktir; günümüzde 0,80 mm çelik tel yerine çift kat 0,58 mm Sufix ip tercih edilir. → Akya oltası yapımı
Mücadele tipik olarak şöyle ilerler: balık oltaya geldiğinde ilk 10 dakikada tekneyle sürüklenerek yorulur; taşlardan uzaklaşıldıktan sonra tekne durdurulmadan 10–15 dakika daha çalışılır. Tekne durduktan ~10 dakika sonra akya derinlikte parıldayarak görünmeye başlar ve teslim alınır. Bu süreç boyunca çıkrık makineden verilen kaloma basıncı dengeler; kamış ipe 90° açı yaptığında kaloma gücü iki katından fazla artar. → Kaloma tekniği
Akya rekorları ve boylar
| Boy | Not | |
|---|---|---|
| 1,60 m / 37 kg | Eski bölge rekoru | |
| 1,68 m / 39 kg | Geliştirilen rekor (sezon kapanışı) |
Sezon içinde 18–20 kg'lık bir balık çoğu zaman "sezon rekoru" sayılır; 10 kg üzeri akya her an oltaya gelebilir.
Tür künyesi: "akya" mı, "sarıkuyruk" mı?
Önemli bir adlandırma ayrımı: "Akya" ve "sarıkuyruk" halk dilinde sıkça birbirinin yerine kullanılsa da bunlar iki ayrı türdür (ikisi de istavritgiller / Carangidae familyasından):
| Akya (leerfish) | Sarıkuyruk (greater amberjack) | ||
|---|---|---|---|
| Bilimsel ad | *Lichia amia* | *Seriola dumerili* | |
| Maks. boy / ağırlık | ~200 cm / ~50 kg (pratikte ~35 kg) | ~190 cm / 80+ kg | |
| IGFA dünya rekoru | ~28 kg | 71 kg (Japonya, 2010) |
Adrasan'da avlanan 30–40 kg'lık trofe bireyler, boyut olarak büyük ihtimalle **sarıkuyruk (*Seriola dumerili*)** sınıfındadır; çünkü akya (*Lichia amia*) bu ağırlıklara nadiren ulaşır. Her ikisi de güçlü, hızlı, tepe avcılardır (trofik düzey ~4,5), balık sürülerini avlar ve eti makbuldür. Yörede kullanılan "sarıkuyruk akya" ifadesi bu iki adı birleştirir. *(Tür verileri: FishBase, IGFA, IUCN Red List.)*
Sürdürülebilirlik notu
Mevzuatta sarıkuyruk akyanın yasal avlanma boyu 30 cm'dir; ancak Adrasan pratiğinde 3 kg altı (kimi zaman 5 kg altı) sarıkuyruklar ve yumurtalı büyük bireyler gönüllü olarak geri salınır — 42 kg'lık bir akya bu nedenle denize bırakılmıştır. 2013'te gırgır teknelerinin yumurtlama dönemindeki "Akya Dönemi" avına son verilmesinden sonra akya miktarında gözle görülür artış olmuştur. → Sürdürülebilir balıkçılık
Sık Sorulan Sorular
Adrasan'da en büyük akya kaç kilo? Bölge rekoru 1,68 m ve 39 kg'dır; 42 kg'lık yumurtalı bir birey geri salınmıştır.
Akya için en iyi yöntem nedir? Canlı palamutla çekilen yemli dip sırtısı; %90 ihtimalle akya getirir.
Akya hangi derinlikte avlanır? Yemli dip sırtısında genellikle 30–80 m; jigging'de daha derin dip yükseltilerinde.
Akyayla mücadele ne kadar sürer? Çoğunlukla 15–30 dakika; balık önce tekneyle sürüklenerek yorulur, sonra teslim alınır.
Akyanın yumurtlama dönemi ne zaman? 15 Nisan–15 Mayıs; bu dönemde yumurtalı bireyler geri salınmalıdır.
--- *Adrasan'da 21 yılı aşkın akya avı tecrübesine dayanır.*
Doğru ekipmanı arıyorsan
Rehberdeki ürünleri mağazamızda bulabilirsin.