Yazılı ve Çizgili Orkinos Avı: Adrasan'da Trolling
Adrasan'da yazılı ve çizgili orkinos, çoğunlukla yüzey sırtısı (trolling) ile 7–12 cm rapalalar çekilerek avlanır. Mayıs–Temmuz aylarında 2–10 kg arası bireyler yaygındır; bu dönemde kıyılara sokulup beslenir ve yumurta bırakırlar. Küçük orkinoslar (1,5 kg üstü) aynı zamanda büyük akya için canlı yem olarak da kullanılır.
Yazılı ve çizgili orkinos avı nasıl yapılır? Adrasan'da yüzey sırtısıyla orkinos avı, boy aralıkları, mevsim, kıyıya yanaşma davranışı ve yasal limitler.
Yazılı orkinos nedir?
Yazılı orkinos (Euthynnus alletteratus) ve akrabaları çizgili orkinos ile tombik, hızlı yüzen sürü avcılarıdır. Adrasan'da en sık 2–10 kg arası boylarda avlanır; bunların 2–3 kg'lık bireyleri özellikle mücadeleci çıkar ve bazen 40–45 dakika uğraştırabilir. Bunun çok ötesinde, açıkta 50–150 kg'lık dev orkinos (mavi yüzgeçli orkinos dahil) oynakları görülür; bunlar 400 m suyunda ağır takım ve farklı bir av sınıfı gerektirir.
Orkinos ne zaman ve nerede?
Mayıs ayından başlayarak Haziran ve Temmuz aylarında 2–7 kg arası orkinoslar kıyılara sokulur, beslenir ve yumurta bırakır. Ağustos'tan itibaren yeni nesil boylar ve bir kiloya kadar olan küçük bireyler hızla çoğalır. Tombiklerle birlikte Suluada çevresinde 700 gr–1 kg arası bireyler de bulunur. → Sezon takvimi
Orkinos nasıl avlanır?
Yüzey sırtısı (ana yöntem): Sahilden 300 m açıldıktan sonra 5–7 cm (büyükleri için 7–12 cm) rapalalarla yüzey sırtısı çekilir, hız 4–7 mil. Palamut çaparisiyle birlikte çekildiğinde tombik ve yazılı orkinos aynı anda gelir. → Sırtı teknikleri
Canlı yemle açık deniz avı: 1,5 kg ve üstü yazılı orkinoslar canlı yem yapılarak büyük balık (akya, dev orkinos) avlanır. → Canlı yemle av
Orkinosun kıyıya yanaşması
Bazı yıllar 5–15 kg arası yazılı ve çizgili orkinoslar, göç sırasında gümüş balığı (aterina) sürülerini kıyıya kadar sıkıştırır ve sığ sulara yanaşır. Bu, gümüş balığı yoğunluğuyla yakından ilişkilidir: bir merada küçük balık bolsa, avcı da oradadır. Son yıllarda Adrasan kıyılarında 50–150 kg'lık orkinosların suyun yüzüne atladığı bile görülmüştür. → Mera ve sürü okuma
Yasal limitler
| Tür | Yasal boy | Günlük limit | Av dönemi | |
|---|---|---|---|---|
| Yazılı orkinos | 45 cm | 2 adet | — |
\* Mavi yüzgeçli orkinosta her yıl ülke kotasının %0,5'i amatör avcılığa tahsis edilir; kurallar değişebilir, güncel tebliğleri teyit edin. → Sürdürülebilir balıkçılık
Tür künyesi (orkinoslar)
Adrasan'da "orkinos" denince iki farklı tür akla gelir (ikisi de uskumrugiller / Scombridae):
| Yazılı orkinos | Mavi yüzgeçli orkinos | ||
|---|---|---|---|
| Bilimsel ad | *Euthynnus alletteratus* | *Thunnus thynnus* | |
| Maks. boy / ağırlık | 122 cm / ~16,5 kg | 458 cm / 684 kg | |
| Ömür | ~10 yıl | 30–40 yıl |
- Yazılı orkinos, Akdeniz–Karadeniz dahil Atlantik'in ılıman sularında yaygın, 1–150 m'de yaşayan hızlı bir sürü avcısıdır. - Mavi yüzgeçli orkinos, Akdeniz'i yalnızca yumurtlamak için kullanır (Haziran–Ağustos) ve doğduğu alana sadakat (homing) gösterir. ICCAT kotalarına tabidir; IGFA dünya rekoru 679 kg'dır (Kanada, 1979). 2021'de IUCN tehlike kategorisinden çıkarılsa da bazı bölgesel stoklar hâlâ kırılgandır. Sushi/sashimi pazarında en değerli balıklardandır.
*(Tür verileri: FishBase, IUCN, ICCAT, IGFA.)*
Sık Sorulan Sorular
Adrasan'da orkinos ne zaman avlanır? Mayıs–Temmuz, 2–10 kg arası yazılı orkinos için en yoğun dönemdir.
Orkinos hangi yemle avlanır? Yüzey sırtısında 7–12 cm rapalalar; büyük balık için 1,5 kg üstü orkinos canlı yem yapılır.
Yazılı orkinos kıyıya neden yaklaşır? Göç sırasında gümüş balığı sürülerini kıyıya sıkıştırarak avlandıkları ve yumurta bıraktıkları için sığ sulara yanaşırlar.
Yazılı orkinosun yasal boyu kaç? 45 cm; günlük 2 adet. Mavi yüzgeçli orkinos ise 115 cm ve günlük 1 adet.
--- *Adrasan saha deneyimine dayanır.*
Doğru ekipmanı arıyorsan
Rehberdeki ürünleri mağazamızda bulabilirsin.