Sürdürülebilir Amatör Balıkçılık: Tut-Bırak ve Boy Limitleri
Sürdürülebilir amatör balıkçılık; küçük ve yumurtalı bireyleri geri salmak, yasal boy limitlerine ve av yasağı dönemlerine uymak, tek balık hedefiyle çıkmak ve denizi korumak demektir. Adrasan pratiğinde 3 kg (kimi zaman 5 kg) altı sarıkuyruk akyalar ve yumurtalı büyük balıklar gönüllü olarak geri salınır — 42 kg'lık bir akya bu nedenle denize bırakılmıştır.
Sürdürülebilir amatör balıkçılık nasıl yapılır? Tut-bırak uygulaması, yasal boy limitleri (lagos 50 cm, akya 30 cm), av yasakları ve denizi koruma ilkeleri.
Neden sürdürülebilirlik?
Akya sürüleri 2006–2013 arasında gırgır teknelerinin avları sonucu ciddi biçimde azalmıştır. Özellikle yumurtlama dönemindeki (15 Nisan–15 Mayıs) "Akya Dönemi" avına 2013'te son verilmesinden sonra akya miktarında gözle görülür bir artış olmuştur. Bu deneyim, amatör balıkçının da sorumluluk almasını zorunlu kılar. Amaç, denizdeki balık varlığını gelecek nesiller için korumaktır; av "ne kadar çok, o kadar iyi" değil, bilinçli ve ölçülü olmalıdır.
Tut-bırak uygulaması
Adrasan av pratiğinde gönüllü olarak uygulanan kurallar:
- 3 kg altı sarıkuyruk akya geri salınır (10 yıldır gönüllü uygulama); tek başına avda 5 kg altı bile bırakılır - Yumurtalı büyük bireyler geri bırakılır (42 kg'lık bir akya bu nedenle salınmıştır) - Küçük lambukalar geri salınır; hedef 100 cm üzeri bireylerdir - 40–50 cm altı lagoslar hiç tekneye alınmaz - Yetecek kadar av: Yemeklik balık avlandıktan sonra fazlası geri salınır - Tek balık hedefi: Oltaya birden fazla balık takılırsa biri geri salınır
→ Akya geri salma · Lambuka geri salma
Yasal boy limitleri ve av yasakları
Bazı türler yasayla korunur. Örnek kurallar (tebliğlerle değişebilir):
| Tür | Asgari boy | Limit / dönem | |
|---|---|---|---|
| Sarıkuyruk akya | 30 cm | (Adrasan pratiği: 3 kg altı salınır) | |
| Lagos | 50 cm | 1 adet, 1 Haziran–31 Ağustos | |
| Orfoz | — | Büyük ölçüde yasaklı | |
| Yazılı orkinos | 45 cm | 2 adet | |
| Mavi yüzgeçli orkinos | 115 cm | 1 adet, kotaya tabi | |
| Lambuka | 50 cm | 1 adet | |
| Palamut | 25 cm | Dönem tebliğle |
Sualtı tüfeğiyle orfoz/lagos türlerinden günlük en fazla 1 adet alınabilir. Kurallar zamanla değişebilir; güncel tebliğleri Tarım ve Orman Bakanlığı'ndan teyit edin. → Lagos ve av yasakları
Korunan alanlar ve yasak yöntemler
- Fokların yaşadığı mağaralarda dalış ve avcılık yasaktır - Liman, barınak ve çekek yerlerinde dalarak avcılık yasaktır - Küspeli olta, parakete, pinter, sepet gibi toplu/tuzak avcılık yasaktır - Koordinatları ilan edilen koruma bölgelerinde dalarak avcılık yasaktır
İlke: denizi koru
Sürdürülebilir balıkçılık bir kısıtlama değil, denizle uzun vadeli bir anlaşmadır. Doğru boy, doğru sayı ve doğru dönem; hem bugünün avını hem yarının denizini güvenceye alır. Akya stoklarının gırgır yasağından sonra toparlanması, bilinçli avcılığın işe yaradığının somut kanıtıdır.
Sık Sorulan Sorular
Tut-bırak nedir? Küçük ve yumurtalı balıkları avlamayıp denize geri bırakma uygulaması.
Lagosun yasal boyu kaç? 50 cm; av dönemi 1 Haziran–31 Ağustos, günlük 1 adet.
Hangi akyalar geri salınır? Yasal boy 30 cm olsa da Adrasan pratiğinde 3 kg altı sarıkuyruklar ve yumurtalı büyük bireyler salınır.
Av kuralları nereden öğrenilir? Tarım ve Orman Bakanlığı'nın güncel su ürünleri tebliğlerinden.
Gırgır yasağı işe yaradı mı? Evet; 2013'te yumurtlama dönemi avının yasaklanmasından sonra akya miktarı belirgin biçimde artmıştır.
--- *Av kuralları değişebilir; resmi tebliğleri esas alın.*
Doğru ekipmanı arıyorsan
Rehberdeki ürünleri mağazamızda bulabilirsin.